Groene kades: kademuur of damwand vergroenen
Een groene kade is een bestaande harde kade, kademuur of damwand waar langs de waterlijn oeverplanten bij zijn gekomen. HIP Groen plaatst daarvoor korven met lavasteen op of tegen de bestaande damwand en legt daarop een voorbeplante kokosmat met inheemse soorten. De wand blijft staan. In Gouda is de plantstrook 0,5 meter breed en ongeveer 30 meter lang. Zo kunt u een kademuur vergroenen, ook waar geen ruimte is voor een natuurvriendelijke oever.
In veel binnensteden loopt het water tot tegen een harde kade. Planten, vissen en insecten vinden daar weinig houvast. Tegelijk vragen de Kaderrichtlijn Water, natuurinclusief bouwen en het beleid voor meer biodiversiteit om meer leven in stedelijk water. Een groene kade is een kleine ingreep met een zichtbaar resultaat, op de kade die er al ligt.
Groen langs de gracht, zonder nieuwe kade
Een groene kade combineert de stevigheid van de bestaande kade met de natuurwaarde van een begroeide oever. De korven liggen op de damwand, net onder de waterlijn, en zijn gevuld met lava: poreus en stabiel, met ruimte voor wortels en waterleven. Daarop ligt een kokosmat die vooraf is beplant. Daardoor is de kade direct na aanleg groen en kunnen de planten snel wortelen.
Afbeelding: artist impression van de Jeruzalemstraat in Gouda, volgroeid na enkele groeiseizoenen. Aan deze afbeelding kunnen geen rechten worden ontleend.
De voordelen van een groene kade
✓ Geen nieuwe kade nodig – De bestaande damwand of kademuur blijft staan
✓ Weinig ruimte nodig – Een strook van een halve meter breed is genoeg
✓ Schuil- en paaiplekken – Leefruimte voor vis, kleine waterdieren en insecten
✓ Nectar in de binnenstad – Bloeiende soorten voor bijen, hommels en vlinders
✓ Inheemse soorten – Gekozen op licht, schaduw en waterpeil van de plek
✓ Past bij de KRW-opgave – Leefgebied langs harde oevers, waar geen ruimte is voor een talud
✓ Direct groen – Voorbeplante matten, geen kale strook na aanleg
✓ Zorg in het eerste jaar – Controle en onderhoud kunnen mee in de opdracht
✓ Het metselwerk blijft onaangeroerd – De beplanting staat aan de waterlijn, niet in de muur
Zo werkt een groene kade
Elke kade is anders. Daarom stemmen we de opbouw per locatie af. In grote lijnen gaat het zo:
- Opname en advies. We bekijken de kade en de damwand, het waterpeil, de waterdiepte, scheepvaart, de werkruimte, hoeveel zon er valt en of er muurplanten in het metselwerk groeien. Daarop stemmen we de opbouw en de soorten af.
- Afstemming met de waterbeheerder. Werk in of aan het water vraagt vaak een melding of een omgevingsvergunning voor een wateractiviteit. Wij leveren de doorsnede en de gegevens die het waterschap wil zien.
- Korven op maat. De korven maken we van onbehandelde staalmat (draad 5 mm, maas 75 mm). Fijnmazig gaas aan de binnenkant voorkomt dat de vulling uitspoelt.
- Plaatsen en vullen. De korven komen op de bestaande damwand, tegen de kade aan, en worden gevuld met lava 30-80 mm tot net onder zomerpeil.
- Voorbeplante kokosmat. Daarop komt een bio-kokosmat van een halve meter breed, vooraf beplant met inheemse oeverplanten.
- Het eerste jaar. We controleren de aanplant na een en twee maanden en aan het begin van het nieuwe groeiseizoen, en knippen of snoeien waar nodig. Daarna is het beheer beperkt.
Projecten: groene kades in Gouda, Utrecht en Amsterdam
Groene kades maken we in verschillende vormen, afgestemd op de kade die er ligt. Een paar voorbeelden:
Gouda: korven en kokosmat op de damwand
Aan de Jeruzalemstraat legden we begin oktober 2026 ongeveer 30 meter groene kade aan, in opdracht van de gemeente Gouda. Korven met lava op de damwand voor de kademuur, met daarop een voorbeplante kokosmat met zes inheemse soorten.
Utrecht: korven in de nissen van de damwand
Langs de Stadsbuitengracht kwamen geprefabriceerde korven met lavasteen in de nissen van de bestaande damwand, later beplant met oeverplanten. Bij de Marga Klompébrug kwam onder water een wand met doorgangen voor vis. Een pilot binnen het Programma Gezond Water, met Stichting Vergroening Singel030, in opdracht van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en de gemeente Utrecht. Uitgevoerd door zusterbedrijf Multi-Tuin en Landschap.
Amsterdam: de EcoWal, een natuurinclusieve kade
Samen met Natuur Architectuur ontwikkelden we de EcoWal voor The Green Mile langs de Stadhouderskade (2025): prefab korven tot 2 meter hoog met lava, op naaldhouten palen, met een beplante mat. Volgens The Green Mile broedden er binnen een jaar meerkoeten in en naast de wal.
Utrecht: drijvende tuinen langs de kade
Waar de kade niet aangepast kan worden, kan groen ook drijven. Langs de Utrechtse grachten liggen drijftuinen van oude sluisbalken en kokosmatten, met nestgelegenheid voor watervogels.
Welke variant past bij uw kade?
Elke kade vraagt een eigen oplossing. Dit zijn de vier varianten die we toepassen:
| Variant | Opbouw | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Korven in de nissen van de damwand Damwand met nissen of holle ruimtes | Korven met lavasteen in de nissen, beplant met oeverplanten | Utrecht, Stadsbuitengracht (2026) |
| Korven op de damwand met voorbeplante kokosmat Damwand voor een gemetselde kademuur | Korven met lavasteen 30-80 mm tot net onder zomerpeil, kokosmat van 0,5 m breed | Gouda, Jeruzalemstraat (2026) |
| EcoWal Wand voor de kade, dieper water | Prefab korven tot 2 m hoog met lava 80-300 mm op naaldhouten palen, met een beplante mat | Amsterdam, Stadhouderskade (2025) |
| Drijvende tuin Water te diep of kade niet aan te passen | Drijvend frame met kokosmatten en oeverplanten | Utrecht, drijftuinen langs de grachten |
Welke planten groeien op een groene kade?
We kiezen inheemse oeverplanten die passen bij de plek: zon of schaduw, de diepte van het water en het beeld dat de beheerder wil. In Gouda, waar de kade een groot deel van de dag in de schaduw ligt, staan deze zes soorten:
Gele lis
Iris pseudacorus
Grote gele bloemen in mei en juni, voor hommels en bijen.
Zwarte zegge
Carex nigra
Lage, grasachtige pollen aan de waterkant. Kan tegen lichte schaduw.
Grote egelskop
Sparganium erectum
Stekelige bolletjes als vrucht. De zaden zijn voer voor watervogels.
Moeraszegge
Carex acutiformis
Brede bladeren en lange wortelstokken. Groeit ook goed in de schaduw.
Grote waterweegbree
Alisma plantago-aquatica
Luchtige witte bloeipluim van juni tot september.
Grote kattenstaart
Lythrum salicaria
Lange paarse bloeiaren in de zomer, veel nectar voor vlinders.
| Soort | Hoogte | Bloei | Licht |
|---|---|---|---|
| Gele lis Iris pseudacorus | 60-120 cm | mei-juli, geel | zon tot halfschaduw |
| Zwarte zegge Carex nigra | 20-50 cm | april-juni, zwartbruin | zon tot lichte schaduw |
| Grote egelskop Sparganium erectum | 50-150 cm | juni-augustus, groenwit | zon tot halfschaduw |
| Moeraszegge Carex acutiformis | 60-120 cm | mei-juni, bruin | verdraagt schaduw goed |
| Grote waterweegbree Alisma plantago-aquatica | 30-100 cm | juni-september, wit tot lichtroze | zon tot halfschaduw |
| Grote kattenstaart Lythrum salicaria | 60-150 cm | juli-september, paarsroze | zon tot halfschaduw |
Richtwaarden van HIP Groen. Op de kade hangen hoogte en bloei af van licht en waterpeil.
Meer over deze soorten en hoe ze het doen in Gouda leest u bij het project aan de Jeruzalemstraat.
Combineer met een faunatrap
Langs een kademuur komen eenden, meerkoeten en egels die in het water belanden er vaak niet zelf uit. Een faunatrap geeft ze een uitstapplek. Richtlijn voor kleine dieren: ongeveer elke 50 meter een uitstapplek. Groene kade en faunatrap kunnen in één opdracht. Bekijk de faunatrap.
Productspecificaties
| Groene kade | Specificaties |
|---|---|
| Toepassing | Kademuren, damwanden en harde oevers in stedelijk water met een gereguleerd peil en weinig waterstandsschommeling. Ook op een bestaande damwand of in de nissen van een damwand. |
| Opbouw | Onder water: korf op of tegen de damwand, gevuld met lava. Boven de waterlijn: voorbeplante bio-kokosmat met inheemse oeverplanten. |
| Korf | Geprefabriceerd en op maat. Onbehandelde staalmat, draad 5 mm, maaswijdte 75 mm, met fijnmazig gaas tegen uitspoeling van de vulling. |
| Vulling | Lava, fractie 30-80 mm, tot net onder zomerpeil. |
| Beplanting | Bio-kokosmat van 0,5 m breed, vooraf beplant met inheemse oeverplanten. Soorten afgestemd op licht, schaduw en peil. |
| Plantseizoen | Voorbeplante matten worden vooraf opgekweekt. Voor aanleg in het najaar: opdracht ruim voor de zomer. In rustig water kan ook vers worden ingeplant. |
| Onderhoud | Controle en onderhoud in het eerste jaar kunnen mee in de opdracht. Daarna is beperkt beheer nodig. |
Download het productblad
Alles over groene kades op twee pagina’s: opbouw, voordelen, projecten, beplanting en specificaties. Handig om door te sturen naar collega’s of mee te nemen in een ontwerp.
Download het productblad (PDF)
Blijf op de hoogte van nieuwe projecten
Veelgestelde vragen over groene kades
Wat is een groene kade?
Een groene kade is een bestaande harde kade, kademuur of damwand waar langs de waterlijn oeverplanten bij zijn gekomen. HIP Groen plaatst korven met lavasteen op of tegen de damwand en legt daarop een voorbeplante kokosmat met inheemse soorten. De wand zelf blijft staan.
Wat is het verschil tussen een groene kade en een groene kademuur?
Bij een groene kademuur groeien muurplanten, zoals varens, in de voegen van oud metselwerk. Bij een groene kade staan oeverplanten aan de waterlijn, in een mat op korven. Het metselwerk blijft dan onaangeroerd, zodat bestaande muurplanten gewoon kunnen blijven.
Hoe is een groene kade opgebouwd?
In Gouda liggen korven met lavasteen van 30 tot 80 millimeter op de bestaande damwand, gevuld tot net onder zomerpeil, met daarop een voorbeplante bio-kokosmat van 0,5 meter breed. Bij de EcoWal in Amsterdam zijn het prefab korven tot 2 meter hoog met lava van 80 tot 300 millimeter, op naaldhouten palen. De opbouw stemmen we per kade af.
Welke planten groeien op een kade in de schaduw?
Kies soorten die tegen schaduw kunnen. In Gouda, waar de kade een groot deel van de dag in de schaduw ligt, staan moeraszegge (verdraagt schaduw goed), zwarte zegge (zon tot lichte schaduw) en gele lis, grote egelskop, grote waterweegbree en grote kattenstaart (zon tot halfschaduw). In de schaduw groeit de beplanting trager. Bij diepe schaduw kijken we samen met een ecoloog.
Heb ik een vergunning nodig voor een groene kade?
Vaak wel. Werk in of aan water van een waterschap valt onder de waterschapsverordening. Dan is een omgevingsvergunning voor een wateractiviteit (vroeger de watervergunning) of een melding nodig. Elk waterschap heeft eigen regels; begin bij het Omgevingsloket of het waterschap. Wij leveren de doorsnede en de gegevens die daarvoor nodig zijn.
Wat doet een groene kade voor de waterkwaliteit en de KRW?
Oeverplanten bieden leefgebied voor insecten, vissen en kleine waterdieren en nemen voedingsstoffen op. Rijkswaterstaat noemt leefgebied langs harde oevers en kades als onderdeel van de KRW-aanpak in stedelijk gebied. De KRW-doelen gelden per waterlichaam en worden door de waterbeheerder vastgesteld. Het effect van een smalle plantstrook is niet apart gemeten.
Hoeveel onderhoud vraagt een groene kade?
In het eerste jaar controleren we de aanplant na een en twee maanden en aan het begin van het nieuwe groeiseizoen, en knippen of snoeien we waar nodig. Daarna is het beheer beperkt: gefaseerd maaien of uitdunnen en zwerfafval weghalen.
Hoe voorkomt u dat ganzen en eenden de planten opeten?
Waar watervogels veel vreten, helpt tijdelijk gaas om de beplanting of een rand boven het water. Bij de EcoWal in Amsterdam ligt de bovenrand 30 centimeter boven water. Of het nodig is, bekijken we per plek.
Past een groene kade bij een historische kademuur?
Dat beoordeelt de gemeente per locatie. De korven en de mat liggen aan de waterlijn en het metselwerk blijft onaangeroerd. Ze zijn wel zichtbaar vanaf het water en de overkant.
Waar werkt een groene kade niet?
Waar het waterpeil sterk wisselt, waar golfslag door scheepvaart de planten beschadigt of waar de wand geen extra belasting aankan. Ook moet de waterbeheerder de damwand kunnen blijven inspecteren. Dat kijken we bij de opname na.
Wat kost een groene kade?
Er is geen vaste prijs per meter. Die hangt af van de lengte, de waterdiepte, de bereikbaarheid, de beplanting en het beheer. Stuur een foto en de lengte van de kade naar onze technisch adviseur, dan krijgt u een prijsindicatie.
Wat is het verschil met een natuurvriendelijke oever of een natuurvriendelijke beschoeiing?
Een natuurvriendelijke oever heeft een flauw talud van enkele meters breed nodig. Een natuurvriendelijke beschoeiing (NVB) vervangt een beschoeiing door een beplant raster. Een groene kade is voor plekken waar de kademuur of damwand moet blijven staan: de beplanting komt ervoor of erop.
Bronnen en meer lezen
- Hoogheemraadschap van Delfland, Verzachten en vergroenen oevers (inspiratieboek, 2024)
- Gemeente Amsterdam, Handboek natuurinclusieve bruggen en kademuren (2024)
- Gemeente Utrecht, Ruim 100 maatregelen voor gezond Utrechts stadswater (2024)
- Stichting Vergroening Singel030, EcoWal Stadsbuitengracht
- Rijkswaterstaat, KRW-maatregelen bij harde oevers en kades
- Ondernemersplein, Omgevingsvergunning voor een wateractiviteit
Laatst bijgewerkt: oktober 2026. Tekst: Wouter Smit, technisch adviseur bij HIP Groen.
Heeft u een kade die groener kan?
Stuur een foto van de kade of damwand en de lengte. Onze technisch adviseur denkt mee over de opbouw, de soorten en de planning, en geeft een prijsindicatie.
Liever bellen? Bel 085 75 000 75 en vraag naar Wouter Smit, technisch adviseur.
